user preferences

New Events

Rusya / Ukrayna / Beyaz Rusya

no event posted in the last week
Recent articles by Piotr Arşinov
This author has not submitted any other articles.
Recent Articles about Rusya / Ukrayna / Beyaz Rusya Tarih

Kiel ne endas fari revolucion Nov 08 17 by Jurgo

Χωρικοί στη Ρ&#... Apr 14 17 by Ida Mett

볼셰비즘의 성격과 3... Nov 27 14 by Daniel Cohn-Bendit

İki Farklı Ekim

category rusya / ukrayna / beyaz rusya | tarih | opinion/analysis author Thursday September 11, 2008 09:00author by Piotr Arşinovauthor email miasnikov at gmail dot com Report this post to the editors

Piotr Arşinov, Ukrayna'da Mahno ile birlikte savaşmış anarşistlerden biriydi. Bu makalesi ilk kez Ekim 1927 tarihinde yayımlandı.
arshinov150dpi.jpg

İşi ve kyllerin 1917'de gerekleştirdikleri muzaffer devrim, Bolşeviklerin tarihinde Ekim Devrimi olarak resmileştirilmiştir. Bunda bir haklılık payı var, ama bunun tamamen gereği yansıttığı doğru değil. 1917 Ekimi'nde, Rusya'daki işiler ve kyller, kendi devrimlerinin gelişimi nndeki muazzam bir engeli aşmasını bildiler. Kapitalist sınıfın hlihazırda gerekliğini yitirmiş iktidarını feshettiler; ne var ki, bundan daha nce, onlar en az bununla eşdeğer neme sahip, hatta belki bundan daha esaslı olan bir başka şeyi başarmışlardı. Kapitalist sınıfın elinden ekonomik iktidarı alarak ve kırsal kesimde byk toprak sahiplerinin topraklarına el koyarak, fabrikalardaki retim zerinde mutlak kontrol değilse bile, şehirlerde zgr ve kontrol dışı [uncontrolled] alışma hakkını elde etmişlerdi. Dolayısıyla, devrimci işilerin kapitalizmin temelini yıkmaları Ekim'den daha nce gerekleşmişti. Sistemden artakalan şey, yalnızca styapıdan ibaretti. İşilerin kapitalistlerin mlklerine el koyması deneyimi yaygın olarak yaşanmamış olsaydı, burjuva devlet aygıtının yıkılması -siyasal devrim- başarılamazdı; mlk sahiplerinin direnişi ok daha gl olurdu. te yandan, Ekim'deki toplumsal devrimin amaları kapitalist iktidarın yıkılmasıyla sınırlı değildi. İşilerin nnde, toplumsal zynetim alanında yaşanacak uzun bir pratik gelişim dnemi uzanıyordu; ne var ki, devrimi izleyen yıllarda bu deneyim başarısızlığa uğrayacaktı.

Dolayısıyla, Rus sosyalist devrimi bir btn olarak dşnldğnde, Ekim yalnızca bir aşama olarak karşımıza ıkıyor --ama bunun gl ve belirleyici bir aşama olduğu doğru. Ekim'in kendi başına toplumsal devrimin btnn temsil etmiyor olmasının nedeni de bu. Muzaffer Ekim gnleri dşnlrken, Rus toplumsal devriminin belirlediği bu tarihsel koşulların dikkate alınması gerekiyor.

Bunun kadar nemli bir diğer zgl durum, Ekim'in iki anlama sahip olması: bunlardan birincisi, toplumsal devrime katılmış emeki yığınların ve onlarla birlikte Anarşist-Komnistlerin ona atfettikleri anlam; diğeri ise, iktidarı toplumsal devrim zleminin elinden alan, onun daha sonraki gelişimine ihanet ederek onu boğan siyasal partinin ona atfettiği anlam. Ekim'in bu iki yorumu arasında byk bir uurum var. İşi ve kyllerin Ekimi, eşitlik ve zynetim adına asalak sınıfların iktidarının bastırılmasıdır. Bolşevik Ekim ise, iktidarın devrimci "intelligentsia"nın (aydınkesim) partisi tarafından ele geirilmesi, onun 'Devlet Sosyalizmi'nin ve yığınları ynetmek zere başvurduğu 'sosyalist' yntemlerin toplumsal devrimin yerine ikame edilmesidir.

Ekim'de İşiler

Şubat Devrimi, eşitli devrimci partileri hazırlıksız yakaladı; ayak sesleri işitilen devrimin muazzam toplumsal karakterinin bunlarda gzle grlr bir şaşkınlık yarattığı ok aıktı. Başlangıta, Anarşistler dışında, hi kimse buna inanmak istemedi. Devrimin yaklaştığını anlayan ve her zaman işilerin en radikal zlemlerine ifade kazandıran Bolşevik Parti bile, burjuva demokratik devrim hedefinin sınırları tesine geemedi. Bunlar, Rusya'da gerekte neyin yaşandığını kendi kendilerine sormaya ancak partinin Nisan konferansında başladılar. Her şey yalnızca arlık rejiminin yıkılmasından mı ibaretti? Yoksa devrim daha da ileri giderek kapitalizmin yıkılmasına doğru mu ilerliyordu? Bu sorgulama sonradan, Bolşevikleri hangi taktiklere başvurulması gerektiği sorusuyla karşı karşıya getirdi. Lenin, devrimin toplumsal karakterini diğer Bolşeviklerden daha nce kavradı ve iktidarı ele geirmek gerektiğini vurgulamaya başladı. Lenin, sanayi ve tarım burjuvazisinin temellerini her geen gn daha ok aşındıran işi ve kyl hareketindeki niteliksel sıramayı grd. Bolşevik Parti, sz konusu soruların yanıtları zerinde Ekim gnlerinde bile tam bir fikir birliğine ulaşamamıştı. Parti, btn bu sre boyunca, yığınların toplumsal sloganları ile, kendisinden doğup gelişmiş olduğu toplumsal-demokratik devrim anlayışı arasında gidip geldi. Kk burjuvazi ile byk burjuvazinin bir Kurucu Meclis'in toplanması taleplerine karşı ıkmayan Parti, yığınları kendi kontrol altına almak iin elinden geleni yaptı, onların giderek genişleyen adımlarına yetişmek iin abaladı.

Bu dnem boyunca, işiler, soldaki ve sağdaki dşmanlarını amansız biimde gten dşrerek coşkun bir şekilde srekli ileri atıldılar. Byk toprak sahipleri, toprakların doğrudan yeniden-blşmne girişmiş olan ve toprak ağalarıyla barış iinde bir arada var olma szn işitmek bile istemeyen isyancı kyllerden kaarak, lkenin drt bir yanında kırsal kesimi terk ediyorlardı. Şehirlerde, işilerle işletme sahipleri arasındaki ilişkide de hızlı bir değişim yaşanıyordu. Yığınların olağanst kolektif yaratıcılığının bir rn olarak, sanayinin tm kollarında işi komiteleri kuruldu; bunlar, retime doğrudan mdahale ediyor, işletme sahiplerinin uyarı ve tehditlerine aldırmayarak onları retim srecinin dışına itiyorlardı. Bylece, işiler, lkenin eşitli blgelerinde sanayinin kamulaştırılmasına giriştiler.

Eşzamanlı olarak, tm devrimci Rusya, zynetim organları işlevi grmeye başlayan ok geniş bir işi ve kyl sovyetleri ağıyla kuşatıldı. Sovyetler geliştiler, varlıklarını korudular ve Devrimi savundular. Kapitalist ynetim ve dzen, ii boşalmış da olsa, lkedeki varlığını hala srdryordu; fakat bunun yanı sıra, işilerin zynetim organlarından oluşan muazzam bir toplumsal-ekonomik sistem doğuyordu. Sovyetlerden ve fabrika komitelerinden oluşan bu rejim, daha ortaya ıkışından itibaren, mevcut devlet sistemini lmle tehdit etmeye başlamıştı. Burada aıka vurgulamak gerekir ki, sovyetlerin ve fabrika komitelerinin doğuşu ve gelişmesi, otoriter ilkelerle hibir ilintiye sahip değildi. Aksine, bunlar, szcğn tam anlamıyla, yığınların toplumsal ve ekonomik zynetim organlarıydılar -asla devlet iktidarının organları değil. Sovyetler ve fabrika komiteleri, yığınları ynlendirme arayışı iinde olan devlet aygıtına karşı ıkıyorlar, kendilerini onunla girişecekleri son savaşa hazırlıyorlardı. "Fabrikalar işilere, toprak kyllere!" Bu, fabrika komiteleri ile ekonomik ve toplumsal sovyetler temeli zerinde ykselen yeni bir toplumsal sistem adına mlk sahibi sınıfların devlet aygıtını paralamak zere birleşen şehir ve kırlardaki devrimci yığınların sloganıydı. İşilerin Rusyası'nın bir ucundan diğerine yayılan bu slogan, sosyalist-burjuva koalisyon hkmetine karşı doğrudan eylemi derinden etkiledi.

Yukarıdaki paragraflarda aıklandığı gibi, işiler ve kyller, Rusya'nın sanayi ve tarım sisteminin btncl yeniden inşasına Ekim 1917'den nce başlamışlardı. Tarım sorunu, yoksul kyller tarafından henz daha Haziran-Eyll 1917 arasında kalan dnemde fiili olarak zme kavuşturulmuştu. Şehirlerdeki işiler ise, toplumsal ve ekonomik zynetim organlarını fiilen yaşama geirmişler, retim işlevlerini devletin ve işletme sahiplerinin elinden almışlardı. İşilerin Ekim Devrimi, hlihazırda yenilgiye uğratılmış ve rgtsz hale getirilmiş mlk sahibi sınıfların devlet iktidarını yıkarak, kendi devrimleri nnde duran son ve en byk engeli de ortadan kaldırdı. Srecin bu son aşaması toplumsal devrimin nnde geniş bir ufuk atı; onu, işiler tarafından daha nceki aylarda işaret edilmiş toplumun sosyalist yeniden inşasına giden yol zerine yerleştirdi. Bu, işilerle kyllerin Ekimi idi ve smrlen işilerin kapitalist toplumun temellerini tamamen yıkmaya, eşitlik, bağımsızlık, şehir ve kırdaki proletaryanın zynetimi ilkelerine dayalı bir işi toplumunun inşasına ynelik gl bir girişimini ifade ediyordu. Bu Ekim, kendi doğal sonucuna ulaşamadı. Kendi diktatrlklerini giderek lkenin btnne yayan Bolşeviklerin Ekimi tarafından şiddete dayalı bir yoldan kesintiye uğratıldı.

Bolşevik Ekim

Bolşevikler de dahil olmak zere, tm devleti partiler, Rus Devrimi'ni, nceki rejimin yerine sosyal-demokratik bir rejimin ikame edilmesiyle sınırlandırdılar. Bolşevikler, ancak tm Rusya işi ve kylleri tarım ve sanayi burjuvazisinin dzenini sarsmaya başladığı, toplumsal devrim kendisinin geri evrilmesi olanaksız tarihsel bir gerek olduğunu kanıtladığı zaman devrimin toplumsal karakterini ve bunun gerektirdiği taktik değişiklikleri tartışmaya başladılar. Parti iinde, yaşanmakta olan olayların niteliği ve ynelimi konusunda, Ekim'e gelindiğinde bile tam bir fikir birliği sağlanmış değildi. Dahası, Ekim Devrimi ve bunu takip eden gelişmeler, Parti Merkez Komitesi'nin iki eğilime blndğ koşullarda yaşandı. Merkez Komitesi'nin Lenin'in başında bulunduğu bir grubu toplumsal devrimi nceden grp iktidarı ele geirmeye hazırlık nerisinde bulunurken, Zinovyev ve Kamenev'in liderliğindeki diğer eğilim, toplumsal devrime ynelik bir girişimi maceracılık olarak niteleyerek reddediyor, en sonunda Bolşeviklerin oturacağı bir Kurucu Meclis ağrısında bulunuyordu. Sonuta Lenin'in bakış aısı diğer eğilim zerinde hakimiyet kurdu; Parti, yığınların Geici Hkmet'e karşı son ve belirleyici bir mcadeleye girişecekleri olasılığını dikkate alarak elindeki gleri buna hazırlamaya başladı.

Parti, fabrika komitelerine ve işi sovyetleri vekillerinin arasına sızmaya girişti; kendisine bu zynetim organlarının faaliyetlerini kontrol etme olanağı verecek bir etki gcne ulaşabilmek iin elinden gelen her şeyi yaptı. Ne var ki, Bolşeviklerin sovyet ve fabrika komitesi anlayışı ve bu organlara yaklaşımı, yığınların sahip oldukları anlayıştan esaslı biimde farklıydı. İşiler sz konusu kurumları toplumsal ve ekonomik zynetim organları olarak grrlerken, Bolşevik Parti, bunları, sendeleyen burjuvazinin elinden iktidarı kapmanın ve bu iktidarı Parti'nin ıkarlarına hizmet edecek şekilde kullanmanın birer aracı olarak gryordu. Bylece, devrimci yığınların Ekim anlayışı ve yaklaşımı ile Bolşevik Parti'nin anlayışı arasındaki muazzam farklılık gn ışığına ıkmaya başladı. Birinci anlayış ve yaklaşıma gre, Ekim, hlihazırda kurumsal bir yapı kazanmış işi ve kyl zynetim organlarının glendirilip genişletilmesiyle mevcut iktidarın yenilgiye uğratılması sorunuydu. İkincisine gre ise, bu, iktidarı ele geirmeye ve tm devrimci glerin Parti'ye tabi kılınmasına giden yolda sz konusu organları birer basamak olarak kullanma meselesiydi. Bu ayrılık, Rus Devrimi'nin daha sonraki gelişimini belirleyen lmcl bir rol oynadı.

Bolşeviklerin Ekim Devrimi'ndeki başarısı (yani, kendilerini bir anda iktidarda bulmaları ve bundan sonra btn devrimi kendi partilerine tabi kılmaları), yığınların toplumsal devriminin ve toplumsal kurtuluşunun yerine bir Sovyet iktidarını ikame etme konusundaki yetenekleriyle aıklanır. İlk bakışta, bir Sovyet iktidarını sovyetlerin iktidarı olarak dşnmek mmkn olduğu iin, bu iki fikir birbiriyle elişkili değilmiş gibi grnyordu; bu, Sovyet iktidarı fikrinin Devrimin sovyet iktidarı yerine ikame edilmesini kolaylaştırdı. Ne var ki, kendi gerekleştirimleri ve yol atıkları pratik sonular itibarıyla, bu iki fikir birbiriyle şiddetli bir atışma iindeydi. Bolşevik devlet iinde cisimleşmiş Sovyet iktidarı, btnyle, iktidarın halkın yaşamının esasını oluşturan en temel ve en gl ğeyi (irdelediğimiz bu tarihsel olay aısından toplumsal devrimi) kendi otoritelerine tabi hale getiren bir avu bireyin elinde yoğunlaştığı geleneksel bir burjuva iktidarına dnşt. Bu yzden, Bolşevikler, ynetsel organlarını kendi tekellerine geirdikleri 'sovyetler iktidarı'nın yardımıyla, btncl bir iktidar kurdular ve devrimci toprakların btn zerinde kendi diktatrlklerini ilan edebildiler. Bu, onlara, Rus Devrimi'nin rotasını tmden değiştiren kendi doktrinleriyle ve Devrim'in zne aykırı dşen kendi nlemleriyle hemfikir olmayan işi hareketi iindeki diğer devrimci akımları boğazlama olanağı kazandırdı. Başvurdukları nlemlerden biri, 'Savaş Komnizmi' yıllarında emeğin militarizasyonu idi -milyonlarca dolandırıcının ve asalağın huzur, lks ve aylaklık iinde yaşayabilmesini sağlayan işilerin militarizasyonu. İkinci bir nlem, Parti'nin kylleri gvenilmez, Devrime yabancı unsurlar olarak gren politikası sonucu kışkırtılmış olan kentle kır arasındaki savaşımdı. Nihayet, diğer bir nlem, liberter dşncenin, toplumsal fikir ve sloganları Rus Devrimi'nin gcn oluşturmuş, toplumsal bir devrime ynelmiş Anarşist hareketin boğazlanışıydı. Diğer nlemler, bağımsız işi hareketinin yasaklanmasını ve genel olarak işilerin konuşma zgrlğnn bastırılmasını ieriyordu. Btn bunlar, emeki yığınların yaşam ve dşnce tarzından işilerin eylemlerine varıncaya kadar her şeyi belirleyen tek bir merkeze indirgenmişti.

Bu, Bolşeviklerin Ekim Devrimi idi. Devrimci "intelligentsia"nın onyıllardır peşinden koştuğu ideal, şimdi, Tm Rusya Komnist Partisi formunda, bu Ekim iinde cisimleşiyordu. Bu ideal, işiler aısından yol atığı yıkıcı sonulara rağmen, egemen "intelligentsia"yı tatmin eder; bunlar, şimdi on yıllık iktidarlarını gsterişli tantanalarla kutlayabilirler.

Anarşistler

Devrimci Anarşizm, 1905 Devrimi sırasında olduğu gibi, Ekim Devrimi'nin ilk gnlerinden itibaren işi ve kyllerin toplumsal devrimi fikrini ycelten yegane siyasal-toplumsal akımdı. Gerekte, Anarşistler bu srete ok byk bir rol oynayabilir, yığınların başvurduğu mcadele araları işlevi grebilirlerdi. Benzer şekilde, Devrim'in ruhuyla ve ynelimiyle son derece uyumlu biimde i ie geebilecek başka hibir siyasal-toplumsal kuram olamazdı. 1917'de işilerin Anarşist konuşmacılara ilgi ve gven duyması ender olarak yaşandı. Şunu sylemek mmkn: İşilerin ve kyllerin devrimci potansiyeli, Anarşizmin ideolojik ve taktik gc eşliğinde, hibir şeyin karşı koyamayacağı bir gc temsil edebilirdi. Ne yazık ki, bu kaynaşma gerekleşmedi. Yalıtık durumdaki bazı Anarşistler zaman zaman işiler arasında yoğun bir devrimci faaliyet yrttler; ancak, daha srekli ve koordineli eylemleri ynlendirecek byk aplı bir Anarşist rgt yoktu (Nabat Konfederasyonu ve Ukrayna'daki Mahnovşina dışında). Ancak bu tr bir rgt Anarşistleri ve milyonlarca işiyi bir araya getirebilirdi. Bylesine nemli ve avantajlı bir devrimci dnem boyunca, Anarşistler, yığınsal siyasal eyleme uyarlanmak yerine, kendilerini kk grupların faaliyetleriyle sınırlandırdılar. Anarşizmin ortak taktiklerini ve politikasını geliştirme sorununu ne ıkarmayı amalayan girişimler yerine, kendi ilerindeki ekişmelere gmlmeyi yeğlediler. Bu eksikliğin bir sonucu olarak, Devrim'in en nemli anlarında kendi kendilerini eylemsizliğe ve yalıtılmışlığa mahkm etmiş oldular.

Anarşist hareketin yıkıma yol aan bu durumunun nedenleri, Anarşistlerin iinde bulundukları dağınıklıktan, rgtszlkten, ortak bir taktikten yoksun olmaktan kaynaklanıyordu -bunlar, Anarşistler arasında her zaman ilkeler olarak ne ıkarılan, onların net bir biimde toplumsal devrime uyarlanmalarına olanak sağlayacak tek bir rgtsel adım atmalarına engel olan şeyler. Kendi demagojileri, dşncesizlikleri ve sorumsuzluklarıyla bu durumun yaratılmasına katkıda bulunmuş olanları kınamak gerek bir yarar getirmez. Fakat emeki yığınları yenilgiye, Anarşistleri ise uurumun kenarına srkleyen bu trajik deneyimin dersleri bugnden itibaren zmsenmelidir. Şu ya da bu yoldan Anarşizm iindeki kaos ve karışıklığı kalıcılaştırmayı srdrenlere, Anarşizmin yeniden inşasını ya da rgtlenmesini engelleyenlere, diğer bir deyişle, eylemleri emeğin kurtuluşu hareketi ile Anarşist-Komnist toplumun inşasına ynelik abalara aykırı dşenlere karşı savaşmalı ve onları acımasızca teşhir etmeliyiz. Emeki yığınlar Anarşizme değer veriyor ve igdsel olarak Anarşizme doğru ekiliyor; ne var ki, bu yığınlar, Anarşizmin kuramsal ve rgtsel tutarlılığına ikna olmadıkları srece, Anarşistlerle birlikte faaliyet yrtmeyecekler. Bu tutarlılığı gerekleştirmek iin elden gelen her abayı gstermek, her birimize dşen zorunlu bir grev.

ıkarsamalar ve Perspektifler

Geride kalan on yıllık dnemdeki Bolşevik pratik, Bolşeviklerin Parti diktatrlğnn karşı-devrimci roln aıka gsteriyor. Bu diktatrlk, her geen yıl işilerin toplumsal ve siyasal haklarını biraz daha kısıtlıyor, onların devrimci başarısını biraz daha yok ediyor. Bolşevik Parti'nin 'tarihsel misyonu'nun tm anlamını yitirdiğine, Rus Devrimi'ni kendi nihai hedefine ulaştırmaya girişeceğine hi kuşku yok: hedef, cretlileri kleleştiren, yani, smrclerin iktidarını pekiştiren ve smrlenlerin sefaletini arttıran bir Devlet Kapitalizmi. Kendi iktidarını şehir ve kırlardaki emekilere zorla dayatan sosyalist "intelligentsia"nın bir parası olarak Bolşevik Parti'den sz ederken, onun merkezi ynlendirici ekirdeğini kast ediyoruz; bu ekirdek, kkeni, oluşumu ve yaşam tarzı aısından işi sınıfı ile hibir mşterekliğe sahip olmadığı halde, Parti'nin ve halkın yaşamını en kk ayrıntısına varıncaya kadar kontrol ediyor. Bu ekirdek, ondan hibir beklentisi olmayan proletaryanın zerinde nfuzunu muhafaza etmeye alışacaktır. Komnist genlik de dahil olmak zere, Parti tabanındaki militanlar bunlardan farklı bir niteliğe sahip grnyorlar. Parti tabanındaki kitle, Parti'nin olumsuz ve karşı-devrimci politikalarına pasif bir şekilde katıldı; bu kitle, işi sınıfının iinden gelmesi dolayısıyla, işi ve kyllerin gerek Ekimi'nin ayırtına varma kapasitesine sahip. Bu kitlenin iinden işilerin Ekimi iin mcadele edecek pek ok savaşı ıkacağından kuşkumuz yok. Bunların işilerin Ekimi'nin Anarşist karakterini hızla zmseyeceklerini ve onun yardımına koşacaklarını umalım. Kendi saflarımızda, elden geldiğince onun bu karakterine işaret edelim ve byk devrimci başarılarını yeniden zapt etmede ve onları korumada yığınlara yardımcı olalım.

eviri: Anarşist Bakış

İngilizce Orijinali:

Related Link: http://www.nestormakhno.info/english/two-octobers.htm
This page can be viewed in
English Italiano Deutsch
Neste 8 de Maro, levantamos mais uma vez a nossa voz e os nossos punhos pela vida das mulheres!
2005-2020 Anarkismo.net. Unless otherwise stated by the author, all content is free for non-commercial reuse, reprint, and rebroadcast, on the net and elsewhere. Opinions are those of the contributors and are not necessarily endorsed by Anarkismo.net. [ Disclaimer | Privacy ]