user preferences

iberia / historia del anarquismo / portada Wednesday May 24, 2017 15:46 byJosé Antonio Gutiérrez D.
featured image

El libro de Carretero Miramar es corto, pero está repleto de ideas para ayudar en ese camino. Cada capítulo abre mil interrogantes, estimula mil ideas, abre cientos de puertas a reflexiones en particular. Es un libro, que más que desarrollar ideas acabadas, incita al pensamiento crítico del lector. Y eso es lo que más se agradece de un libro en estos momentos.

Διεθνή / Αναρχική Ιστορία / Γνώμη / Ανάλυση Saturday May 06, 2017 15:46 byΦρανκ Μίντζ

(Αυτή η βιογραφία που βασίστηκε κυρίως στο “Noir er Rouge” του Ισραέλ Ρενόφ, αντικαθιστά την υπερσυναισθηματική βιογραφία του Λουίτζι Φαμπρί).

ΚΑΜΙΛΛΟ ΜΠΕΡΝΕΡΙ

Του Φρανκ Μίντζ

Γεννήθηκε στο Λόντι τις 28 Μάη 1897, πέρασε την παιδική του ηλικία στο Reggio Emilia και ήταν ενεργός σε μια σοσιαλιστική ομάδα νέων. Αποφάσισε να παραιτηθεί στέλνοντας ένα ανοικτό γράμμα το οποίο προκάλεσε κάποια ενόχληση: «.. το Σοσιαλιστικό κίνημα άρχισε με ένα καταστροφικό βήμα στα βάθη του καταστροφικού εγωισμού, ακολουθώντας έτσι το μονοπάτι της ηθικής δύναμης του Χριστιανισμού, ο οποίος εξαπλώθηκε χάρη στους μάρτυρες του και έπεσε σε αδράνεια όταν οι θυσίες των οπαδών του έπαψαν.

Χρειαζόμαστε μια νέα έκρηξη ενέργειας, πρέπει να επιστρέψουμε στον καιρό που το να αγαπάς μια ιδέα σήμαινε να μην φοβάσαι να πεθάνεις και να θυσιάσεις όλη την ζωή σου μέχρι την ολική ταπείνωση» (1915). Αυτή η βαθιά μαχητική δέσμευση την οποία κάποιος συναντάει ξανά και ξανά μέχρι την δολοφονία του δεν ήταν ποτέ όμως μια τυφλή πίστη όπως θα δούμε.

Το 1917 στρατεύθηκε. Ήθελε να είναι ένας αντιρρησίας ή λιποτάκτης; «Υπάρχουν περιπτώσεις που το να σκοτώσεις κάποιον είναι η πιο λογική λύση και το να σκοτώσεις κάποιον γίνεται μια ηθική αναγκαιότητα. Περιπτώσεις συνείδησης είναι πιο τρομερές από τις Αυστριακές σφαίρες ή τα ασφυξιογόνα αέρια. Ένας παλεύει και πεθαίνει. Οι βιολέτες ανθίζουν στην αιματοβαμμένη γη, γύρω από τα χαντάκια με το κόκκινο νερό».

Μετά τον πόλεμο τελείωσε τις σπουδές του ενώ αναμίχθηκε πολύ ενεργά με τον αναρχικό τύπο. Έγινε δάσκαλος ανθρωπολογίας σε ένα λύκειο. Ο ερχομός του Φασιστικού καθεστώτος και η άρνηση του να δηλώσει πίστη σαν δημόσιος υπάλληλος σε αυτό το καθεστώς σήμαινε ότι έπρεπε να πάει στην εξορία.

Έτσι άρχισε μια μακρά σειρά από συλλήψεις και απελάσεις από την Γαλλία, την Ελβετία, τη Γερμανία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία, στις οποίες προστέθηκαν τα συνηθισμένα προβλήματα των πολιτικών εξόριστων: καυγάδες, σπασμωδικός ενθουσιασμός, απογοητεύσεις, κατασκοπία, κ.τ.λ. « Ονειρεύτηκα ότι έχτισα ένα στέρεο και ευρύχωρο κτίριο, αλλά είδα ότι η ενέργεια μου είναι μικρής διάρκειας: Ζύγισα τον εγκέφαλο μου, ακτινογράφησα την καρδιά μου και νιώθω ότι μερικές φορές είμαι αξιοκαταφρόνητος και μερικές φορές περήφανος. Αναρωτιέμαι κατά πόσο η πολιτική μου δραστηριότητα δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα άσκοπο ανακάτεμα των πεσμένων φύλλων μιας παρηκμασμένης ιδεολογίας. Η πίστη μου που ήταν τέλεια, ήρεμη και καταπράσινη τώρα είναι καφέ όπως τα κλήματα το φθινόπωρο.»

Ο Μπερνέρι ζούσε με την γυναίκα του και τις δύο κόρες του που ήταν στη Γαλλία. Το 1930 έγραψε από μια Βελγική φυλακή στην κόρη του Τζουλιάνα: « Μια μέρα ίσως καταλάβεις πόσο πολύ αγάπησε ο πατέρας σου εσάς και τη μητέρα σας, αν και τόσο συχνά την έκανε να υποφέρει και παρ’ όλο που δεν ήταν πολύ στοργικός μαζί σας.» (γραμμένο στα Γαλλικά).

Αλλά παρά αυτά τα σωματικά και ηθικά εμπόδια, ο Μπερνέρι πνευματικά ήταν εντελώς ενεργητικός: « Το περίεργο είναι ότι από τη μία είμαι αναγκασμένος για μαχητικές πολιτικές και από την άλλη στο πεδίο της κουλτούρας, οι αγαπημένες μου μελέτες δεν είναι ούτε καμιάς ιδιαίτερης ευρυμάθειας (έχω σπαταλήσει τόσο πολύ χρόνο σε ανόητα πράγματα: ψυχολογία, ζωολογία, τηλεπάθεια, κ.τ.λ) ούτε εξαιρετικά αφαιρετικές (έχω ένα μεγάλο βιβλίο με υλικό πάνω στον Φιναλισμό). Το αποτέλεσμα είναι μια γενική αμηχανία.» (γράμμα στον Λουίτζι Φαμπρί, Σεπτέμβριος 1929)

«Όσο πιο πολύ διαβάζω τον τύπο μας τόσο περισσότερο νομίζω ότι ονειρεύομαι. Ξέρεις ότι δεν μπορώ να κάνω κάτι γι’ αυτό και ότι σπάνια συμφωνώ με οποιονδήποτε. (...) Όσο για τις ενώσεις, πιστεύω ότι είναι η μόνη περιοχή στην οποία θα μπορούσαμε να χτίσουμε κάτι, αν και δεν μπορώ να αποδεχτώ τους αξιωματούχους των ενώσεων και μπορώ καθαρά να διακρίνω πισωγυρίσματα και κινδύνους στον αναρχοσυνδικαλισμό στην πράξη. Αν κατηγορώ τον ατομικισμό, είναι γιατί, αν και είναι αριθμητικά λιγότερο σημαντικοί, έχει πετύχει να επηρεάσει σχεδόν όλο το κίνημα. (...) Το όνειρό μου είναι να προκαλέσω την εξερεύνηση μιας μακράς σειράς προβλημάτων και μετά συγκεντρώνοντας όλες τις κριτικές παρατηρήσεις, τα σχόλια, τις λύσεις κ.τ.λ, από τον κόσμο που θα τα συζητήσει, να φτάσω σε ένα πρόγραμμα το 1932 ή το 1933, και να το καταθέσω σαν το πρόγραμμα μιας ομάδας αναρχικών που θα αφήσει τους άλλους στην ησυχία τους, αλλά η οποία επιθυμεί να προχωρήσει χαράσσοντας τον δικό της δρόμο.»

(Γράμμα στον Φαμπρί, Ιούλιος 1930) Δεν φαίνεται αυτό το σχέδιο να είδε το φως της μέρας. Από την άλλη, ο Μπερνέρι, έγραψε πολυάριθμα άρθρα και αντι-θρησκευτικές μπροσούρες για την χειραφέτηση της γυναίκας. Επίσης κατέθεσε και μια θεωρία η οποία δημοσιεύτηκε σαν « Ο Αντισημίτης Εβραίος» στην οποία μελέτησε την εξαναγκαστική ή εθελοντική αφομοίωση των Εβραίων. Ο Αντρέ Σπάϊαρ, ποιητής και σιωνιστής, έκρινε ότι το βιβλίο ήταν «πρωταρχικής σημασίας». Αλλά τα πιο σημαντικά συγγράμματα του ήταν « Η Φασιστική Κατασκοπία στο Εξωτερικό» (στα Ιταλικά) και το « Ο Μουσολίνι και η Κατάκτηση των Βαλεαρίδων Νήσων», και τα στρατευμένα άρθρα του από τα οποία θα αναφέρουμε τρία εδάφια τα οποία φαίνονται να συνοψίζουν τον Μπερνέρι πριν την άφιξη του σαν εθελοντής στην Ισπανία.

«Ευτυχώς το Μασονικό φαινόμενο είναι εντελώς περιφρονητέο από το Ιταλικό αναρχικό στρατόπεδο. Αλλά υπήρξε μια σημαντική μειονότητα αναρχικών οι οποίοι, δελεασμένοι από την ελπίδα των «ακραίων μέτρων», επέτρεψαν στους εαυτούς τους να συρθούν πίσω από τα πολιτικά παιχνίδια αυτής της αμφιλεγόμενης μορφής αντιφασισμού. Ο Ελευθεροτεκτονισμός υποστηρίζει κάθε κίνημα το οποίο μπορεί να βοηθήσει την μπουρζουαζία και πολεμά οποιοδήποτε μπορεί να την βλάψει. Είναι απαραίτητο να αφήσουμε κατά μέρος τον ρομαντισμό. Θα έλεγα να δούμε τις μάζες με προοπτική.

Δεν υπάρχει αυτό το πράγμα που λέγεται λαός, μια ομογενής ύπαρξη, αλλά όχλοι, διαφορετικοί και διαχωρισμένοι σε κατηγορίες. Δεν υπάρχει επαναστατική θέληση των μαζών, αλλά επαναστατικά κινήματα στα οποία οι μάζες είναι ένας τεράστιος μοχλός. (...) Αν επιθυμούμε να φτάσουμε σε μια ενδεχόμενη αναθεώρηση της επαναστατικής μας δύναμης, η οποία δεν είναι σημαντική, πρέπει να ξεφορτωθούμε τους ιδεολογικούς μας απριορισμούς, και την συνήθεια να αναβάλουμε τα πράγματα μέχρι μια μελλοντική ημερομηνία η οποία να είναι βολική για να τεθούν προβλήματα τακτικών και ανακατασκευής. Λέω ανακατασκευής, διότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος αναποτελεσματικότητας και παρεκτροπής της επανάστασης βρίσκεται στην συντηρητική τάση των μαζών». (1930)

«Το να περιμένεις τις μάζες να ξυπνήσουν, το να μιλάς για μαζική δράση, το να υποβιβάζεις τον αντιφασιστικό αγώνα στην ανάπτυξη και διατήρηση των μελών του κόμματος και της ένωσης αντί να συγκεντρώνεις τα μέσα του καθένα και τη θέληση του στην επαναστατική δράση, η οποία μόνο αυτή μπορεί να αλλάξει αυτή την ατμόσφαιρα του ηθικού εξευτελισμού στην οποία βρίσκεται το Ιταλικό προλεταριάτο και είναι στην διαδικασία της ολοκληρωτικής του διαφθοράς, είναι αξιοκαταφρόνητη, καθαρή ηλιθιότητα και μια πράξη προδοσίας» (1934, επίλογος του «Worker-idolatry»).

Στην είδηση της εξέγερσης της Ισπανίας, ο Μπερνέρι και η πλειοψηφία των Ιταλών αντιφασιστών διάλεξαν το δρόμο τους αμέσως. Σχημάτισαν μια ταξιαρχία η οποία ενοποιήθηκε με την Ταξιαρχία Ασκάσο στο μέτωπο της Αραγωνίας, οργανωμένη από τον Μπερνέρι και τον Ροσέλι (αριστερός σοσιαλιστής). Ο Μπερνέρι συμμετείχε στην μάχη του Μόντε Πελάδο (28 Αυγούστου 1936).- «Υπερασπιστήκαμε την θέση 130 απέναντι σε 600 καλά εξοπλισμένους άνδρες, και αυτό μετά από τέσσερις ώρες μάχης»- και της Χουέσκα (3 Σεπτέμβρη 1936).

Κατέληξε να αφοσιωθεί κυρίως στην προπαγάνδα χωρίς να σταματήσει να ασχολείται μα την Ιταλική Ταξιαρχία. Διεύθυνε το περιοδικό «Guerra di Classe» (στα Ιταλικά) και μίλησε στις ραδιοφωνικές εκπομπές της C.N.T/F.A.I στην Ιταλία. Το βιβλίο «Pensieri e battaglie» (Παρίσι 1938) μας δίνει έναν αριθμό σχολίων πάνω στην κατάσταση που κατέγραψε ο Μπερνέρι. Κάποιος μπορεί να δει πως αποσαφηνίζουν τα άρθρα του τον κίνδυνο ενός κομμουνιστικού πραξικοπήματος και τις τεντωμένες σχέσεις με τους αναρχικούς κυβερνητιστές.

« Μια ομάδα ανθρώπων που μου την δίνει πραγματικά στα νεύρα είναι οι εθελοντές που έχουν έρθει σαν παρατηρητές (Ως επί το πλείστον Γάλλοι). Έρχονται εδώ με τον αέρα του ιερέα και συμπεριφέρονται σαν καουμπόηδες που περνάνε τη μισή τους μέρα στα καφέ» (21 Σεπτέμβρη 1936).

«Το άρθρο στο Νο.6 έχει προκαλέσει τον Γενικό Πρόξενο της Ε.Σ.Σ.Δ στην Βαρκελώνη ο οποίος έχει ζητήσει από την Τοπική Επιτροπή της C.N.T, αν το εγκρίνει. Δεν ξέρω τι απάντησαν» (Ιανουάριος 1937).

«Το 8ο τεύχος της “Guerra di Classe” θα βγει όποτε μπορέσει. Η Επιτροπή (τοπική επιτροπή της C.N.T) την αντιμετώπισε με τον ίδιο τρόπο που αντιμετώπισε το “L’ Espagne Anti-Fasciste”1 και δεν θέλω να κατηγορηθώ. Όμως με λύπησε ελαφρά. Θα ασχοληθώ με αυτό συνδράμοντας κάποια περιοδικά και γράφοντας κάποιες μπροσούρες» (Φεβρουάριος 1937).

«Για κάποιο διάστημα υπέφεραν κάποιοι άνθρωποι στο στρατόπεδο μας εξαιτίας των Σταλινικών» (Ιανουάριος 1937).

«Ο Τζιόπ απελευθερώθηκε λόγω της προσοχής του Έσπλα και του Αριέτο, αλλά η περίπτωση του είναι σοβαρή, και τον συνόδευσαν και τον έκαναν να φύγει με αεροπλάνο λόγω του φόβου ενός βρωμερού κόλπου της Κομμουνιστικής Τσεκά, η οποία διατάζει στην Βαλένθια» (...) Δεν μπορώ να ξέρω πότε θα τελειώσω την μπροσούρα για τις Βαλεαρίδες (την οποία πιέζω τον εαυτό μου να δουλέψω, παρά τις αμφιβολίες μου!) με σκοπό να είμαι ικανός να αρχίσω μια χιονοστιβάδα από άρθρα πάνω στην κατάσταση που υπάρχει εδώ και κινδυνεύει να ανατραπεί από τους Μπολσεβίκους!» (Μάρτιος 1937).

«Εγώ ο οποίος γενικά δεν φοβάμαι μπροστά στον κίνδυνο, μερικές φορές καταλαμβάνομαι από έναν φόβο θανάτου χωρίς να υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος» (Γράμμα στην γυναίκα του, 25 Απριλίου 1937).

Δέκα μέρες αργότερα, στις 5 Μάη 1937, ο Μπερνέρι και ο Μπαρμπιέρι, και οι δύο αναρχικοί συνελήφθησαν στο σπίτι τους από δέκα ένοπλους αστυνομικούς, με την κατηγορία ότι ήταν «αντεπαναστάτες». Στις διαμαρτυρίες του Μπαρμπιέρι, ένας αστυνομικός έβγαλε την κάρτα του, Νο.1109 (το πρόσεξε η γυναίκα του Μπαρμπιέρι). (Σ.τ.Μ: και οι δύο δολοφονήθηκαν αργότερα την ίδια μέρα) Τα δύο τελευταία έργα του Μπερνέρι ήταν τα «Εμείς και το P.O.U.M» που εκδόθηκε από μια αναρχική εφημερίδα στην Νέα Υόρκη, χωρίς αμφιβολία λόγω του ότι η κριτική υπεράσπιση που έγραψε ο Μπερνέρι, δεν μπορούσε να δημοσιευθεί στην Ισπανία τον Απρίλιο- Μάη 1937 και μια ομιλία που έκανε στις 3 Μάη 1937 στο ράδιο της C.N.T/F.A.I με την ευκαιρία του θανάτου του Γκράμσι, « αυτός ο αξιοπρεπής και επίμονος μαχητής που ήταν αντίπαλος μας, ο Αντόνιο Γκράμσι, μας έπεισε ότι έβαλε ένα πετραδάκι στην κατασκευή της νέας κοινωνίας».
(Αυτή η βιογραφία που βασίστηκε κυρίως στο “Noir er Rouge” του Ισραέλ Ρενόφ, αντικαθιστά την υπερσυναισθηματική βιογραφία του Λουίτζι Φαμπρί)

1. Περιοδικό που εκδόθηκε από τον Προυντομώ ο οποίος έπρεπε να επιστρέψει στην Γαλλία για να μπορεί να εκδίδει χωρίς λογοκρισία.

Διεθνή / Αναρχική Ιστορία / Γνώμη / Ανάλυση Monday May 01, 2017 19:54 byΝέστωρ Μαχνό

Η Πρωτομαγιά είναι το σύμβολο μιας νέας εποχής στη ζωή και τον αγώνα των εργατών, μιας εποχής που κάθε χρόνο προσφέρει στους εργάτες φρέσκιες, όλο και περισσότερο σκληρές και αποφασιστικές μάχες εναντίον της μπουρζουαζίας, για την ελευθερία και την ανεξαρτησία που αποσπάστηκε από αυτούς, για το κοινωνικό τους ιδεώδες.

Η Πρωτομαγιά: Σύμβολο μιας νέας εποχής στη ζωή και τον αγώνα των εργατών

Τί έγραφε ο Ουκρανός επαναστάτης αναρχοκομμουνιστής Νέστορ Μαχνό για την Εργατική Πρωτομαγιά το 1928
Στο σοσιαλιστικό κόσμο, η Πρωτομαγιά θεωρείται αργία. Αυτή είναι μια λανθασμένη περιγραφή που έχει τόσο διαπεράσει τις ζωές των εργατών που σε πολλές χώρες αυτή η μέρα πραγματικά γιορτάζεται ως τέτοια. Στην πραγματικότητα, η Πρωτομαγιά δεν είναι καθόλου αργία για τους εργάτες. Όχι, οι εργάτες δεν θα έπρεπε να μείνουν στα εργαστήριά τους ή στα χωράφια εκείνη τη μέρα. Εκείνη τη μέρα, εργάτες από όλο τον κόσμο θα έπρεπε να συγκεντρώνονται σε κάθε χωριό, κάθε πόλη, και να οργανώνουν συλλαλητήρια, όχι να σημειώνουν αυτή τη μέρα όπως οι κρατικοί σοσιαλιστές και ειδικά οι Μπολσεβίκοι την αντιλαμβάνονται, αλλά μάλλον να εκτιμούν τη δύναμή τους και να αξιολογούν τις δυνατότητες για άμεσο ένοπλο αγώνα εναντίον μιας σάπιας, δειλής, εκμεταλλευτικής τάξης ριζωμένης στη βία και την ψευτιά. Είναι ευκολότερο για όλους τους εργάτες να συγκεντρωθούν αυτή την ιστορική μέρα, ήδη μέρος του ημερολογίου, και πιο βολική γι’ αυτούς για να εκφράσουν τη συλλογική τους θέληση, καθώς επίσης να μπουν σε κοινή συζήτηση για ο,τιδήποτε σχετίζεται με ουσιώδη ζητήματα του παρόντος και του μέλλοντος.

Πάνω από σαράντα χρόνια, οι Αμερικανοί εργάτες του Σικάγου και της περιφέρειάς του συγκεντρώθηκαν την Πρωτομαγιά. Εκεί άκουσαν ομιλίες από πολλούς σοσιαλιστές αγορητές, και ειδικώτερα εκείνες από αναρχικούς αγορητές, χάριν των οποίων δίκαια καταβρόχθισαν ελευθεριακές ιδέες και φανερά τάχθηκαν με τους αναρχικούς.

Οι διοικητές του Μαύρου Στρατού Σίμον Κάρετνικ (3ος από αριστερά), Νέστορ Μαχνό (κέντρο) και Φέντιρ Στους (1ος δεξιά), 1919

Εκείνη τη μέρα οι Αμερικανοί εργαζόμενοι προσπάθησαν, αυτοοργανωμένοι, να δώσουν έκφραση στη διαμαρτυρία τους εναντίον της άδικης τάξης του Κράτους και του Κεφαλαίου των ιδιοκτητών. Αυτό ήταν εκείνο το οποίο οι Αμερικανοί ελευθεριακοί Σπις, Πάρσονς και άλλοι μίλησαν. Ήταν σε αυτό το σημείο που αυτό το συλλαλητήριο διαμαρτυρίας διακόπηκε από προκλήσεις από τα μίσθαρνα όργανα του Κεφαλαίου και τερματίστηκε με τη σφαγή άοπλων εργαζομένων, ακολουθούμενη από τη σύλληψη και τη δολοφονία του Σπις, Πάρσονς και άλλων συντρόφων.

Οι εργαζόμενοι του Σικάγου και της περιφέρειας δεν είχαν συγκεντρωθεί για να γιορτάσουν την αργία της Πρωτομαγιάς. Είχαν συγκεντρωθεί για να λύσουν, από κοινού, τα προβλήματα της ζωής τους και των αγώνων τους.

Σήμερα επίσης, οπουδήποτε οι εργάτες απελευθερώθηκαν από την κηδεμονία της μπουρζουαζίας και της σοσιαλιστικής δημοκρατίας συνδεδεμένη με αυτήν (Μενσεβίκων ή Μπολσεβίκων, δεν κάνει καμιά διαφορά) ή ακόμα και να προσπαθήσουν να το κάνουν, θεωρούν την Πρωτομαγιά ως την ευκαιρία να συγκεντρωθούν όταν θα ενδιαφέρονται για τις δικές τους υποθέσεις και θα εξετάσουν το ζήτημα της δικιάς τους χειραφέτησης. Μέσα από αυτές τις προσδοκίες, δίνουν έκφραση στην αλληλεγγύη τους με το σεβασμό στη μνήμη των μαρτύρων του Σικάγου. Γι’ αυτό το λόγο αισθάνονται ότι η Πρωτομαγιά δεν μπορεί να είναι αργία γι’ αυτούς. Έτσι, παρά τους ισχυρισμούς των «επαγγελματιών σοσιαλιστών,» που τείνουν να την απεικονίζουν ως τη Γιορτή της Εργασίας, η Πρωτομαγιά δεν μπορεί να είναι τίποτα τέτοιο για τους συνειδητούς εργάτες.

Η Πρωτομαγιά είναι το σύμβολο μιας νέας εποχής στη ζωή και τον αγώνα των εργατών, μιας εποχής που κάθε χρόνο προσφέρει στους εργάτες φρέσκιες, όλο και περισσότερο σκληρές και αποφασιστικές μάχες εναντίον της μπουρζουαζίας, για την ελευθερία και την ανεξαρτησία που αποσπάστηκε από αυτούς, για το κοινωνικό τους ιδεώδες.

*Μετάφραση: Αιχμή
https://aixmi.wordpress.com/

américa del norte / méxico / historia del anarquismo / portada Monday May 01, 2017 16:33 byJosé Antonio Gutiérrez D.
featured image
Fotografía de Los Mártires de Chicago de 1887

Este documento fue escrito en el 2010 como introducción al libro "Los Orígenes Libertarios del Primero de Mayo: de Chicago a América Latina" (Ed. Quimantú, Hombre y Sociedad, Libre Iniciativa), volumen que recogía contribuciones históricas sobre los orígenes del Primero de Mayo como día de protesta obrera y sus vínculos con el movimiento anarquista de comienzos del siglo XX en América Latina*. Esta introducción ponía los sucesos de Chicago de 1886 en el contexto de un movimiento de matriz libertaria, obrero, que se convirtió en una amenaza para la clase capitalista en los EEUU, y explora cómo este evento logró capturar el espíritu de toda una época de luchas y cómo estos sucesos fueron parte de un movimiento internacional muchísimo más amplio. Al difundir este documento, espero no sólo hacer un homenaje a estos luchadores de hace más de un siglo, sino también entregar algunas reflexiones sobre su experiencia histórica concreta, en la esperanza que puedan ser de utilidad para las nuevas generaciones de luchadores.

José Antonio Gutiérrez D.
1o. de Mayo 2017



*Este libro no se habría podido editar sin la ayuda económica del Centro de Documentación "Franco Salomone".

Διεθνή / Αναρχική Ιστορία / Γνώμη / Ανάλυση Tuesday April 04, 2017 17:28 byΕφημερίδα δρόμου

Το παρόν άρθρο είναι μια απάντηση σε όσους νομίζουν πως οι ανιστόρητες φωτοβολίδες πολιτικής δημαγωγίας, με τη μορφή τσιτάτων, μπορούν να διαστρεβλώνουν την ιστορία και τα πολιτικά σκεπτικά εξεχουσών μορφών του αναρχικού κινήματος. Παρακάτω, λοιπόν, μελετάμε με τα γραπτά του ίδιου του Μπακούνιν αν η σκέψη του προσδιοριζόταν από «πατριωτισμό» όπως κάποιοι θέλουν να πιστέψουμε. Όλα τα αποσπάσματα περιέχονται στο βιβλίο «Μιχαήλ Μπακούνιν, ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, εκδ. Πανοπτικόν».

Ο Μπακούνιν ορίζει τα συστατικά στοιχεία του πατριωτισμού ως:

1) Το φυσικό ή φυσιολογικό στοιχείο,

2) το οικονομικό στοιχείο,

3) το πολιτικό στοιχείο,

4) το θρησκευτικό ή φανατικό στοιχείο.

Μας εξηγεί (στο γραπτό του) περαιτέρω πως «Το φυσιολογικό στοιχείο είναι το βασικό θεμέλιο κάθε απλοϊκού, ενστικτώδους και βάναυσου εγωισμού. Είναι ένα φυσικό πάθος (…) δηλαδή εντελώς ζωικό [με αποτέλεσμα να] παρεμποδίζει πολύ την οικονομική, επιστημονική και ανθρώπινη ανάπτυξη της κοινωνίας».

«Ο φυσικός πατριωτισμός είναι καθαρά ζωικό γεγονός. (…) Με αυτή την έννοια, ο πατριωτισμός είναι ένας πόλεμος καταστροφής, είναι η πρώτη ανθρώπινη έκφραση του μεγάλου και αναπόφευκτου αγώνα για τη ζωή – ενός αγώνα ακατάπαυστου, μιας καταβρόχθισης καθολικής, η οποία τρέφει κάθε άτομο, κάθε είδος, με τη σάρκα και το αίμα των ατόμων άλλων ειδών».

Εδώ ο Μπακούνιν κάνει μια σωστή διάκριση (σε επίπεδο λόγου) ανάμεσα στα διάφορα ζωικά είδη και τα ανθρώπινα ζώα, όπως σωστά έκανε τη διάκριση αργότερα και ο Μπούκτσιν(1). «… Ο άνθρωπος, το ζώο το προικισμένο με ομιλία, εισάγει την πρώτη λέξη σ’ αυτό τον αγώνα, η οποία είναι πατριωτισμός».

Και ο Μπακούνιν μας δίνει μια λεπτομερή περιγραφή αυτού του αγώνα, γράφοντας πως είναι «και ο αγώνας μεταξύ ειδών, ομάδων και οικογενειών, ένας αγώνας στον οποίο τσακώνεται ο ένας με τον άλλο. Σε κάθε ζωντανό ον υπάρχουν δύο μεγάλα κυριαρχικά ένστικτα: το φαγητό και η αναπαραγωγή. Από τη σκοπιά της διαστροφής, κάθε άτομο είναι φυσικός εχθρός όλων των άλλων, αγνοώντας από την άποψη αυτή όλα τα είδη δεσμών που το ενώνουν με την οικογένεια, την ομάδα και το είδος. (…) Η πείνα (…) είναι το θεμέλιο τόσο κάθε ανθρώπινης και κοινωνικής ζωής όσο και της ζωής ζώων και φυτών. (…) Μαζί όμως μ’ αυτό τον θεμελειώδη νόμο της ζωντανής φύσης υπάρχει ο εξίσου ουσιώδης νόμος της αναπαραγωγής. Ο πρώτος αποβλέπει στη διατήρηση των ατόμων, ο δεύτερος στο σχηματισμό οικογενειών, ομάδων, ειδών. Και τα άτομα σπρωγμένα από μια φυσική αναγκαιότητα, επιδιώκουν, προκειμένουν να αναπαραχθούν, να ζευγαρώσουν με άλλα άτομα που, μέσω της εσωτερικής οργάνωσής τους, βρίσκονται πλησιέστερα σ’ αυτά και τους μοιάζουν περισσότερο». Για να μην υπάρχουν παρερμηνείες διευκρινίζει: «… όπου παύει να υπάρχει η ικανότητα ζευγαρώματος, παύει μαζί της και κάθε ζωική αλληλεγγύη. (…) Και καθετί που περιέχεται σ’ αυτόν τον κόσμο της σεξουαλικής συγγένειας αποτελεί την ευρεία πατρίδα του είδους – όπως είναι η ανθρωπότητα για τους ανθρώπους, για παράδειγμα».

Σε όλο το παραπάνω απόσπασμα γίνεται ξεκάθαρο και σαφές πως για τον Μπακούνιν η έννοια «πατρίδα» έχει ζωική καταγωγή κι έτσι την εξηγεί και παρακάτω. Κάνει τη διάκριση ανάμεσα στα ζώα που ζουν συλλογικά σε σταθερή κατοικία και αυτά που ζουν νομαδικά (ίδια παραδείγματα υπάρχουν και στους ανθρώπους βέβαια) εξηγώντας για τον «πατριωτισμό» τους πως «ο πρώτος είναι πιο πλήρης από τον δεύτερο, ο οποίος συνεπάγεται μόνο την αλληλεγγύη των ατόμων που ζουν στην αγέλη, ενώ ο πρώτος προσθέτει σ’ αυτήν δεσμούς που δένουν το άτομο με το έδαφος ή την φυσική του κατοικία.»

Στη συνέχεια προσδιορίζει τον φυσικό πατριωτισμό ως «την ενστικτώδη προσκόλληση στον (…) κληρονομικό ή παραδοσιακό τρόπο ζωής» που συνεπάγεται «αγάπη για το δικό σου και απέχθεια για καθετί με ξένο χαρακτήρα.» Αυτό όμως δεν αποτρέπει και τα άτομα της ίδιας ομάδας να μαλώνουν μεταξύ τους. Αυτά τα μέλη όμως ενώνονται όταν νοιώσουν απειλή από κάποια εξωτερική ομάδα.

Ο Μπακούνιν δείνει ένα (χαρακτηριστικό και συνδεόμενο με τα ζωικά ένστικτα) παράδειγμα για να γίνει αυτό κατανοητό: «Πάρτε για παράδειγμα, τα σκυλιά του ίδιου χωριού. (…) Όταν προσκολληθούν σε ένα μέρος, σχηματίζουν σε κάθε χωριό ένα είδος πολιτείας βασισμένης στην ατομική ελευθερία. (…) Εδώ είναι σε δράση ένα απεριόριστο laissez-faire και ανταγωνισμός, ένας εμφύλιος πόλεμος δίχως έλεος και ανακωχή, στον οποίο ο ισχυρότερος δαγκώνει πάντα τον ασθενέστερο – ακριβώς όπως στις αστικές δημοκρατίες. Αν όμως τύχει ένα σκυλί από άλλο χωριό να περάσει από το δρόμο τους, αμέσως θα δείτε όλους αυτούς τους φωνακλάδες πολίτες της σκυλίσιας δημοκρατίας να ουρλιάζουν εναντίον του άτυχου ξένου.»

Η σκέψη του ήταν πολύπλευρη γι’ αυτό δεν παρέμεινε στάσιμος κι έπιανε την ολότητα των ζητημάτων. Κάνοντας τον διαχωρισμό σε ανθρώπινες και μη-ανθρώπινες κοινωνίες μας έδωσε να καταλάβουμε το φανατικό στοιχείο που κρατάει τον άνθρωπο υποβιβασμένο σε πολιτισμικό επίπεδο εξηγώντας πως: «Φυσικά, ο πατριωτισμός στην ανθρώπινη κοινωνία είναι πολύ πιο πολύπλοκο συναίσθημα απ’ ότι σε άλλες ζωικές κοινωνίες. (…) Με τον άνθρωπο οι καθαρά φυσικές συνήθειες και έθιμα συμπληρώνονται από τις περισσότερο ή λιγότερο αφηρημένες παραδόσεις διανοητικής ή ηθικής τάξης – από ένα πλήθος αληθών ή ψευδών ιδεών και παραστάσεων, που πηγαίνουν μαζί με ποικίλα έθιμα, θρησκευτικά, οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά.» Αυτό επηρρεάζει και το επίπεδο του πολιτισμού μιας κοινωνίας, αφού «όσο λιγότερο αναπτυγμένος είναι ένας πολιτισμός, και όσο λιγότερο ισχυρή η βάση της κοινωνικής ζωής του, τόσο πιο ισχυρές είναι οι εκδηλώσεις του φυσικού πατριωτισμού – δηλαδή της ενστικτώδους προσκόλλησης των ατόμων σε όλες τις υλικές, διανοητικές και ηθικές συνήθειες που αποτελούν την παραδοσιακή και εθιμική ζωή μιας ιδιαίτερης κοινωνίας, όπως και του μίσους τους για καθετί ξένο, καθετί διαφορετικό από τη δική τους ζωή: Άρα, ο φυσικός πατριωτισμός είναι αντιστρόφως ανάλογος προς την ανάπτυξη του πολιτισμού, δηλαδή προς τον θρίαμβο της ανθρωπινότητας στις ανθρώπινες κοινωνίες».

Αναλύοντας το οικονομικό στοιχείο βλέπουμε πως ήταν (και είναι ακόμη) κυρίως τα πάμφτωχα πληβειακά στρώματα, που έφεραν μέσα τους αυτό τον πατριωτισμό που αρνείται το ξένο. Έγραφε τον 19ο αιώνα: «Σήμερα, αυτή η πατριωτική αποστροφή απέναντι σε καθετί ξένο συναντάται μόνο μεταξύ των άγριων λαών˙ στην Ευρώπη μπορεί να βρεθεί μεταξύ των ημιάγριων στοιβάδων του πληθυσμού, τις οποίες δεν καταδέχτηκε να μορφώσει ο αστικός πολιτισμός, αλλά τις οποίες όμως ποτέ δεν ξεχνά να εκμεταλλεύεται(2). Στις μεγάλες πρωτεύουσες της Ευρώπης υπάρχουν φτωχογειτονιές παρατημένες σ’ έναν εξαθλιωμένο πληθυσμό, τον οποίο καμιά ακτίνα διαφωτισμού δεν έχει αγγίξει ακόμα. Αρκεί να εμφανιστεί ένας ξένος στους δρόμους αυτούς κι ένα σμάρι απ’ αυτούς τους κουρελήδες θα τον περιτριγυρίσουν, θα τον φορτώσουν χυδαίες βρισιές και ίσως τον κακομεταχειριστούν κιόλας, επειδή είναι ξένος. Αυτός ο βάναυσος και άγριος πατριωτισμός δεν είναι η πιο χτυπητή άρνηση αυτού που λέγεται ανθρωπινότητα»;

Αυτός, ο φυσικός πατριωτισμός, αποδείχθηκε παράγοντας μπλοκαρίσματος της ανθρώπινης ανάπτυξης. Περιγράφεται με γλαφυρά στοιχεία της εποχής του. Στοιχεία που μας βοηθούν να κατανοήσουμε τα αίτια της ήττας μας στο πεδίο της ταξικής πάλης-κοινωνικού πολέμου του σήμερα. «Από τη σκοπιά της σύγχρονης συνείδησης, της ανθρωπινότητας και της δικαιοσύνης ο πατριωτισμός είναι κακή, στενή και ολέθρια συνήθεια, διότι είναι η άρνηση της ανθρώπινης αλληλεγγύης και ισότητας. (…) Ήδη από τις αρχές του παρόντος [δέκατου ένατου] αιώνα, η συνήθεια αυτή υπονομεύτηκε πολύ μέσα στη συνείδηση της ανώτερης χρηματοοικονομικής, εμπορικής και βιομηχανικής αστικής τάξης, χάρη στον τρομερό και εντελώς διεθνή χαρακτήρα της ανάπτυξης του πλούτου και του οικονομικού συμφέροντός της». Οι πληβείοι έκαναν επίθεση στο ξένο και οι αστοί αποδεχόμενοι αυτό, ανέπτυσσαν τον κοινωνικό πλούτο προς το συμφέρον τους… Αναρωτηθείτε εσείς αν κάνει καλό ο πατριωτισμός και ειδικά η κατασκευασμένη «εθνική συνείδηση», που τόσες επικκλήσεις γίνονται σε αυτή, όπως και το «εθνικό συμφέρον».

Θα το εξηγήσει περαιτέρω εισάγοντας τον πολιτικό και ταξικό ορισμό του πατριωτισμού, ο οποίος ενυπάρχει με την ύπαρξη του αστικού Κράτους(3): «Η ίδια η ύπαρξη του κράτους απαιτεί να υπάρχει κάποια προνομιούχα τάξη που να έχει ζωτικό ενδιαφέρον να διατηρήσει την ύπαρξη αυτή. Και ακριβώς τα ομαδικά συμφέροντα της προνομιούχας αυτής τάξης καλούνται πατριωτισμός.

Αυτή η ολοφάνερη άρνηση της ανθρωπινότητας, που είναι η ίδια η ουσία του κράτους, είναι από τη σκοπιά του κράτους, το υπέρτατο καθήκον και η μέγιστη αρετή˙ καλείται πατριωτισμός και αποτελεί την υπερβατική ηθικότητα του κράτους.»

Με λίγα, ακόμη, λόγια μας εξηγεί πως ο πατριωτισμός (ειδικά ο αστικός στην εποχή του) είναι στην ουσία του εχθρός της ελευθερίας – ένα όπλο της αντίδρασης: «Ο πατριωτισμός που αποβλέπει στην ενότητα η οποία δεν βασίζεται στην ελευθερία είναι κακός πατριωτισμός˙ (…) Ένας τέτοιος πατριωτισμός γίνεται, πολύ συχνά ενάντια στη θέλησή του, φίλος της αντίδρασης, εχθρός της επανάστασης – δηλαδή, της χειραφέτησης των εθνών και των ανθρώπων.

Ο αστικός πατριωτισμός, όπως τον βλέπω εγώ, είναι μόνον ένα πολύ φθαρμένο, πολύ στενό ιδιαίτερα ιδιοτελές, και βαθιά αντιανθρώπινο αίσθημα, που έχει ως αντικείμενό του τη διάσωση και τη διατήρηση της δύναμης του εθνικού κράτους – δηλαδή, του στυλοβάτη όλων των προνομιούχων και των εκμεταλλευτών ,μέσα στο έθνος.»

Ο Μπακούνιν, λοιπόν, απείχε αρκετά απ’ το να είναι πατριώτης – με τη σημερινή, αλλά και την προ ενάμιση αιώνως, έννοια . Τα παραπάνω νομίζουμε το εξηγούν σαφέστατα. Κι αν υπάρχει κάτι που πρέπει να κάνουμε εμείς, αυτό δεν είναι σίγουρα η επιβολή: «αν είμαστε φωτισμένοι από τον Λόγο του αιώνα μας και από την ιδέα που έχουμε σχηματίσει για την αληθινή δικαιοσύνη, και θέλουμε σοβαρά να ανέλθουμε στην πλήρη αξιοπρέπεια των ανθρώπινων όντων, πρέπει να κάνουμε μόνον ένα πράγμα: να εκπαιδεύουμε συνεχώς και να κατευθύνουμε τη δύναμη της θέλησής μας προς το ξερίζωμα των κακών συνηθειών(4) και την αντικατάστασή τους από καλές. Για να εξανθρωπίσουμε πλήρως την κοινωνία είναι ουσιώδες να καταστρέψουμε ανελέητα όλες τις αιτίες, όλες τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που παράγουν παραδόσεις του κακού στα άτομα, και να τις αντικαταστήσουμε με συνθήκες που θα γεννήσουν μέσα στα ίδια άτομα την πρακτική συνήθεια του καλού». Ή όπως το έχει γράψει ο Καστοριάδης αργότερα «Δηλαδή, αν τους αφήσει [τους κυριαρχούμενους] κανείς μες στα χωράφια δεν πρόκειται να γίνουν αυτόνομοι άνθρωποι, ούτε πρόκειται να αγαπάν ο ένας τον άλλο, ούτε θα λύνουν δημοκρατικά τα θέματά τους. Πρέπει να εκπαιδευθούν μέσα σε μια δημοκρατική κατεύθυνση, την κατεύθυνση του σεβασμού της γνώμης των άλλων, της υπευθυνότητας, του αυτοστοχασμού, του ότι δεν είναι έτσι επειδή το είπε ο μεγάλος ή ο γέρος ή αυτός που έχει ήδη εκλεγεί, ότι δεν είναι κατ’ ανάγκη σωστό επειδή το λέει.»

Πόλεμο στον πατριωτισμό και διαρκή εκπαίδευση, λοιπόν, για να ανθίσει σ’ αυτή την κοινωνία (του σήμερα) ο σπόρος της ανθρώπινης ελευθερίας.

Σημειώσεις:

1) «Ιεραρχία και κυριαρχία είναι έννοιες που πρέπει να αντιμετωπιστούν αυστηρά ως κοινωνικοί όροι, αν δεν θέλουμε να χάσουμε από το οπτικό μας πεδίο τις διάφορες θεσμοποιημένες μορφές τους, που είναι μοναδικές για τα ανθρώπινα όντα. Τα ζώα είναι βέβαιο ότι καταναγκάζουν το ένα το άλλο (…) όμως αυτή η «κυριαρχική» συμπεριφορά είναι ευκαιριακή, άτυπη ή εκδηλώνεται εξαιτίας ακραίων συνθηκών που σχετίζονται με την αναπαραγωγή ή την ίδια την επιβίωση. Αντίθετα, διαρκείς θεσμοί όπως ο στρατός, η αστυνομία, οι γραφειοκρατίες, νομικοί κώδικες που συντηρούν την ευνοιοκρατία, δεν υπάρχουν στον κόσμο των ζώων. Εκεί που φαίνεται να υπάρχουν, όπως συμβαίνει με τους «στρατιώτες» σε έντομα όπως τα μυρμήγκια, πρόκειται για παραδείγματα γενετικά προγραμματισμένης συμπεριφοράς και όχι για προμελετημένους, κοινωνικά επινοημένους θεσμούς – ανοιχτούς μάλιστα σε ριζική αλλαγή.»

Μάρρεϋ Μπούκτσιν, Η ριζοσπαστικοποίηση της φύσης, εκδ. Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα 1985, σ. 26. Παράθεση στην Ευτοπία τεύχος 22, σ. 55.

2) Γλαφυρά παρουσιάζει αυτόν τον κόσμο ο Τζακ Λόντον στα βιβλία του. Κι αν θέλει να καταλάβει κάποιος για ποιους μιλάει ο Μπακούν και πως αυτοί επιβιώνουν θα συμβουλεύαμε τον/την αναγνώστη να διαβάσει το βιβλίο του Τζακ Λόντον «Οι άνθρωποι της Αβύσσου» – ο τίτλος είναι χαρακτηρισμός αυτών των στρωμάτων που περιγράφονται.

3) Αν θέλουμε βέβαια να είμαστε δίκαιοι πρέπει να τονίσουμε πως και τα μετέπειτα «σοσιαλιστικά», ολοκληρωτικά καθεστώτα έκαναν επικλήσεις στον πατριωτισμό ούτως ώστε να διατηρούν την εξουσία και τα καθεστώτα τους (γραφειοκρατίες).

4) Μια ενδιαφέρουσα ανάλυση πάνω στη διαμόρφωση του ανθρώπινου χαρακτήρα με βάση τις συνήθειες υπάρχει στο «Τι συμβαίνει με την ανθρώπινη φύση;» στον διαδικτυακό γαλαξία: https://rabidproletarians.espivblogs.net/archives/40

*Αρχική δημοσίευση εδώ: https://apatris.info/makis_gia_patriotismo/
**Επαναδημοσίευση με πρόλογο-σχόλιο εδώ: http://www.provo.gr/patriotis_o_mpakounin_oxi_eyxaristw/

image bakuninliberty.jpg 0.57 Mb

This page has not been translated into 한국어 yet.

This page can be viewed in
English Italiano Català Ελληνικά Deutsch



Employees at the Zarfati Garage in Mishur Adumim vote to strike on July 22, 2014. (Photo courtesy of Ma’an workers union)

Employees at the Zarfati Garage in Mishur Adumim vote to strike on July 22, 2014. (Photo courtesy of Ma’an workers union)

History of anarchism

Tue 30 May, 21:01

browse text browse image

9788485735921.jpg imageReseña del libro de José Luis Carretero Miramar “Eduardo Barriobero: Las Luchas de un Jaba... May 24 15:46 by José Antonio Gutiérrez D. 0 comments

18342441_324922137923599_3232661247811023757_n.jpg imageΚαμίλλο Μπερνέρι... May 06 15:46 by Φρανκ Μίντζ 0 comments

makhno_group.jpg imageΟ Νέστωρ Μαχνό γι ... May 01 19:54 by Νέστωρ Μαχνό 0 comments

Fotografía de Los Mártires de Chicago de 1887 imageLos Mártires de Chicago: historia de un crimen de clase en la tierra de la “democracia y l... May 01 16:33 by José Antonio Gutiérrez D. 1 comments

240690x426.jpg imageO Μπακούνιν για το&#... Apr 04 17:28 by Εφημερίδα δρόμου 0 comments

textPrison Memoirs of an Anarchist by Alexander Berkman, annotated and introduced by Jessica M... Apr 04 16:42 by KSL 0 comments

17361886_1871951746351091_8786882785282676585_n.jpg image«Η Ισπανία σε κόκκ&#... Mar 21 15:25 by Γιάννης Ανδρουλιδάκης 0 comments

184.jpg imageOAM-Storia e fonti dell'Organizzazione Anarchica Marchigiana Mar 20 02:12 by Alternativa Libertaria/FdCA 0 comments

peq_2.jpeg imageO que é Anarquismo? Mar 16 22:10 by Coordenação Anarquista Brasileira (CAB) 0 comments

makhno.jpg imagePrecisazioni circa Makhno, Contropiano e le solite calunnie Mar 11 05:31 by Alternativa Libertaria/fdca 0 comments

buenaventuradurrutisquotes7.jpg imageDurruti en la labirinto Mar 11 05:17 by Jurgo Alkasaro 0 comments

delo_trudo.png image[Dielo Truda]. “A Plataforma Organizacional” (fac-simile, nova tradução e ‘Suplemento’) Jan 25 18:46 by Instituto de Teoria e História Anarquista 2 comments

textJanuary 2017 Kate Sharpley Library Bulletin online Jan 24 17:24 by KSL 0 comments

bakh.jpg imageVida e Obra de Bakunin Jan 17 18:40 by Felipe Corrêa 0 comments

15420790_1134457620000348_1939215816335140438_n.jpg imageΈτοιμοι για Επαν^... Dec 19 03:36 by Ασύμμετρη Απειλή 0 comments

textOctober 2016 Kate Sharpley Library Bulletin online Nov 18 02:55 by KSL 0 comments

women052.jpg imageΓυναίκες της Ανα`... Oct 31 19:09 by Dmitri 0 comments

logobien.jpg image60° anniversario della FAU Oct 30 23:26 by Alternativa Libertaria/FdCA 0 comments

parocivicocolombia.jpg imageBiófilo Panclasta, la CUAR y la Paz. Oct 28 05:59 by Rebeldía Contrainformativa 0 comments

makhno1.jpg imageΗ ιδέα της ισότητ ... Oct 15 18:26 by Νέστωρ Μάχνο 0 comments

C’de Bobo addressing the crowd at the “Reclaim June 16” demonstration in Soweto, 2009. imageHamba kahle comrade Bobo Makhoba (1975-2016) Oct 03 18:07 by Zabalaza Anarchist Communist Front 3 comments

textFlowers for the rebels who failed Sep 25 00:39 by Kate Sharpley 0 comments

cafiero.jpg imageCarlo Cafiero (1846-1892): Anarchia e Comunismo Aug 30 05:38 by donato romito 0 comments

textItalia, Cremona: 80 anni dalla guerra di Spagna Aug 30 04:44 by Alternativa Libertaria/FdCA 0 comments

textItalia, Barletta: 1 Settembre 2016 Buon compleanno, Carlo Cafiero! Aug 30 04:18 by Alternativa Libertaria/FdCA 0 comments

no_godsno_masters.jpg imageΟύτε Θεοί Ούτε Αφ ... Aug 11 20:20 by Dmitri 0 comments

hunanstrike.png imageΟι αναρχικοί μάρ`... Aug 04 18:13 by Nick Heath 0 comments

f97t1729587.jpg imageJosé Peirats και “επαναστατ ... Jul 31 06:08 by Dmitri (translation-editing) 0 comments

gce_1774_gallo_fragua.jpg imageUn visión crítica de la Revolución Española y el anarquismo organizado Jul 29 06:52 by Mauricio Soto 1 comments

mujeresli.jpeg imageLa experiencia de Mujeres Libres: 80 años del surgimiento del feminismo anarquista organiz... Jul 29 06:28 by Sofía Soto Cáceres 0 comments

more >>
© 2005-2017 Anarkismo.net. Unless otherwise stated by the author, all content is free for non-commercial reuse, reprint, and rebroadcast, on the net and elsewhere. Opinions are those of the contributors and are not necessarily endorsed by Anarkismo.net. [ Disclaimer | Privacy ]